Menisküs Yaralanmaları
Diz yaralanmalarında en çok hasar gören yapılardan olan menisküs hakkında bilmek istedikleriniz.
Menisküs Nedir?
Vücutta uyluk kemiği (femur) ve kaval kemiği (tibia) arasında yer alan yastıkçıklara menisküs adı verilir. Menisküsler her dizde birisi içte diğeri dışta olmak üzere iki adet sert kıkırdak yapısında yarım ay ya da C şeklinde dokudur.
Menisküslerin Görevi Nedir?
Menisküsler uyluk kemiği (femur) ve kaval kemiği (tibia) arasındaki uyumluluğu arttır ve vücut ağırlığının diz ekleminde dengeli olarak aktarılmasında ve darbe etkisinin azaltılmasında (şok emilimi) rol oynarlar. Menisküslerin yokluğunda uyluk kemiği ve kaval kemiği arasındaki eklem yüzleri birbiri ile tam uyumlu olmadığı için belli noktalarda yük aşırı artacak ve diğer noktalara yük dağıtılamayacaktır. Bu durumda yük binen bölgelerde erken aşınma problemi ve kireçlenme ile karşılaşmak kaçınılmaz olacaktır. Dolayısı ile diz sağlığı açısından menisküslerin fonksiyon görebilmesi önemlidir.
Menisküsler Nasıl Çalışır?
Diz eklemi uyluk kemiği, kaval kemiği ve diz kapağı kemiklerinin (patella) oluşturduğu üçlü bir komplekstir. Bu kemikler kalın kıkırdak dokuları ile kaplıdır ve bu kıkırdak dokusu sayesinde kemik yüzeyler birbirine sürtünmeden birbirleri üzerinde kolayca kayarlar. Menisküsler işte bu kıkırdak yüzeyler arasında yer alır ve bunların birbiri ile uyumunu arttıran bir yastık görevi görür. Bu sayede ağırlık aktarımı daha geniş bir yüzeyden ve daha dengeli olarak yapılır.
Menisküsler yarım ay yada C şeklinde diye tarif edilebilecek görünümdedirler ve kesit yüzeyleri kama şeklindedir. Bu kamanın etraf kısmı kalındır ve yaklaşık %25’i damarlardan beslenir. İç kısımda kalan geniş ve daha ince alan ise damarsızdır ve yaralanma sonrasında iyileşme potansiyeli yoktur. Dolayısı ile menisküslerin iç kısımları yaralanınca iyileşme şansı yoktur ve tedavi edilmesi gerekir.
Menisküs Yırtığı Nasıl Olur?
Menisküsler sıklıkla travma sonucu yaralanırlar (genç sporcularda görülür). Ancak kireçlenmeye bağlı yırtıklarda (yaşlı hastalarda görülür) nadir değildir. En sık oluş mekanizması ayak yerde sabitken vücudun diz üzerinde dönmesi şeklindedir (arabaya iniş binişler sırasında yere basan ayak tarafında veya topa vole vururken yerde kalan ayak tarafında olur).
Menisküs yırtıkları ile birlikte ön çapraz bağ yaralanmaları ve iç yan bağ yaralanmaları da birlikte olabilir ve tedavisi açısından birlikte değerlendirilmelidir.
Menisküs Yırtığının Bulguları Nelerdir?
Menisküs yırtığında ilk karşılaşılan bulgular ağrı ve şişliktir. Dizde kilitlenme (dizin tam açılamaması veya kapatılamaması) eşlik edebilecek bulgulardandır ve yırtılan menisküsün eklem hareketlerine engel olduğunu gösterir.
Menisküs üzerinde basmayla hassasiyet, eklemden hareketler sırasında ses gelmesi, dizde hareket kısıtlılığı olası diğer bulgulardır.
Menisküs Yırtığı Tanısı Nasıl Konur?
Dizde ağrısı olan her hasta menisküs yırtığı açısından değerlendirilmelidir. İyi bir hasta hikayesi ve diz muayenesi menisküs yırtığının diğer diz problemlerinden kolayca ayırt edilmesini sağlar.
Diz röntgeni ve Manyetik Rezonans Görüntülemesi (MRG) en sık kullanılan tetkik araçlarıdır. Diz röntgeni ile dizdeki kireçlenme ve buna bağlı değişiklikler değerlendirilir. MRG menisküsün görüntülenmesi için oldukça değerlidir. Ancak sadece MRG’de menisküs yırtığının olması tek başına artroskopi ameliyatı kararı vermek için yeterli değildir.
Menisküs Yırtığında Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Her diz yaralanmasında erken dönemde soğuk tatbiki, istirahat ve hareketsiz bırakma yapılması gereken ilk uygulamalardır. Ağrı kesiciler hastayı rahatlatmak ve ödemi azaltmak açısından kullanılır.
İkinci basamakta menisküs yırtığı açısından hastaya ameliyat gerekip gerekmediğine karar verilir. Eğer şikayetler menisküs yırtığından kaynaklanmıyor veya hastanın genel durumu cerrahiye izin vermiyorsa ameliyat iptal edilebilir veya geciktirilebilir.
Menisküs yırtıklarında eğer ağrı varsa ve günlük yaşamı etkiliyorsa cerrahi düşünülmelidir.
Menisküs yırtığında sıklıkla uygulanabilecek iki seçenek vardır:
- Menisküs Tamiri: Yukarıda bahsedildiği şekilde eğer menisküs dış kısmında yırtık varsa uygulanabilecek bir yöntemdir. Her hasta tamir için uygun değildir. Artroskopik olarak tamir mümkündür ve sonuçları açık ameliyatlara göre daha iyidir. Ancak iyileşme süreci menisküsün yırtık kısmının çıkarıldığı (menisektomi) hastalara göre daha uzundur.
- Menisektomi: Menisküsün yırtık kısmının çıkarıldığı yöntemdir. Menisküsün iyileşme şansı olmayan iç kısmındaki yırtıklarda uygulanır. Artroskopik olarak yapıldığında çok hızlı bir iyileşme süreci vardır ve hasta aynı gün içerisinde ayağa kalkabilir.
Menisküs Yırtığı Sonrası Süreç Nasıldır?
Dizde menisküs yırtığı olduğunda şok emilimi kapasitesi belirgin olarak azalır. Bu sebeple eklem kıkırdaklarında zedelenme riski ve kireçlenme oluşma tehlikesi artar. Eğer menisküs tamiri yapılmışsa uzun dönemde çok iyi sonuçlar almak mümkündür. Menisküsler artroskopik olarak kısmen çıkartılmışsa yine çok büyük oranda iyi sonuçlar elde edilir. Ancak özellikle açık ameliyatlarda tercih edilen menisküsün tümü çıkartılmışsa sonuçlar iyi değildir ve hastanın yaşam şeklini değiştirmesi gerekebilir. Kilo verme, uzun yol yürümeme, ağır yük taşımama bu değişikliklerden bir kaçıdır.
İlgili Yazılar
Eğer yazıyı beğendiyseniz ya da ekleyecekleriniz varsa, lütfen yorumunuzu yazın veya RSS aboneliği ile yeni yazılardan anında haberdar olun.
Yorumlar
merhaba doktor bey iyi çalışmalar diliyorum..ben biröğretmenim astım rahatsızlığım var doktorum biraz yürüdüğümde bile yorulduğum için efor arttırmak amacıyla spor salonuna gitmemi yürüyüş bandını önermişti ben de büyük bir hevesle spor salonuna yazıldım..hafta da 3 gün toplam 1 saat gitmeye başladım sadece 2 hafta gittim ve dizimde bir ağrı başladı..spora gitmeyi kestim gittiğim ortopedi uzmanı krem ve hap vererek geçmezsse tekrar gelmemi söyledi..üzerine bastıkça ve oturduğumda da bir sızı oluyor hala gittim ve MR çekildim MR sonucunda medial meniskus arka boynuzda grade 2 degenerasyon sonucu çıktı doktora sonucu ancak 2 gün sonra gösterebileceğimden öncelikle size sormak istedim..çok ciddi bir durum mu sürekli ayakta ders anlatan bir öğretmenim bu sızılar için ne yapmam gerekir? artık hiç spor yapamayacak mıyım? ayrıca yaptığı msadece 15 dk yürüyüş 15 dk bisiklet ve bir kaç mekikti böyle bir degenerasyonun bu kadar şeyle olması normal mi ? çok teşekkür ediyorum iyi çalışmalar..
admin reply on Mayıs 25th, 2008:
menisküs dejenerasyonu , yapmış olduğunuz spordan olmuş olamaz.
daha önceden oluşmuştur.
sporda sadece yürüyüş yaptığınız için devam edebilirsiniz.
unutmamak gerekir ki , dejenerasyon zemininde yırtık gelişebilir.
çok teşekkür ediyorum doktor bey yanıtınız için..hatay da ikamet ediyorum..fakültede bir hocaya mr sonuçlarımı gösterdim.1 hafta rapor istirahat melkox fort ,kuilil, fast jel ve yün dizlik verdi zorlamamı söyledi bir de dizi sıkıp bırakma ve ayağa kaldırıp indirme egsersizleri verdi..aynen sizin dediğiniz gibi yırtılabileceğini söyledi..bu noktada size son kez sormak istediğim bir soru var bu ilaçları aldığım halde hala ağrı var biraz yürüyeyim ya da dizimi çok az bükeyim ağrıyor ayrıca yırtık oluşmaması için ne yapmam gerekir..bu dejenerasyon tamamen geçebilir mi geçmesi için hızlandıracak birşeyler var mı;? (haşlanmış kemik vb gibi gıdalar iyi gelir mi?) tekrar çok teşekkür ediyor ve iyi çalışmalar diliyorum doktor bey..
ortopedist reply on Mayıs 26th, 2008:
dizinizi büküp açma ( merdiven inip çıkma, çömelme, bağdaş kurma ) hareketlerinden uzak durunuz.
Aldığınız gıdalarda değişiklik yapmanızın faydalı olacağını düşünmüyorum.
SPORDAN(Atletizm,Yüksek atlama) kalan diz eklemi kıkırdak doku incelmesine bağlı şikayetlerim vardı.Doktorum,yürüme dışında güçlendirici ekgzersiz yap dedi.
Sorum şu;
Diz eklemi kıkırdak dokusu beslenme çeşidi veya ilaçla düzelmez mi?
ortopedist reply on Temmuz 11th, 2008:
kondrotin sülfat / glukozamin sülfat kullanabilirsiniz.
merhaba doktor bey, ben mr çektirdim ve sonuç raporumda aynen şu ifadeler yazıyor bana bu konuda yardımcı olursanız sevinirim ne anlamlara geliyor bu sonuçlar;* interkondiller tüberkül subkortikal modüller ödem ve osteokondral defekt izlenmektedir. * medial menisküs posterior hornunda evre l dejeneratif değişiklikler. * lateral menisküs anterior hornunda geniş horizontal yırtık ve meniskal bütünlükte bozulma izlenmektedir. * lateral menisküs anterior horn komşuluğunda parameniskal kistler izlenmektedir…
ortopedist reply on Ağustos 23rd, 2008:
dış (lateral ) menisküsünüzde yırtık var, ameliyat ile bu yırtığın alınması gerekiyor.
medial (iç) menisküsünüzde ise ileride yırtık oluşturabilecek hasarlanma mevcut.
ayak sabitken dizim ters döndü antreman yaparken doktor menisküs tanısını koydud sorum şunlar;
ameliyat olmak şart mı?
ileride kireçlenmeye neden olur mu?
evde hareketsiz kalarak ve buzla tedavisi yapılabilir mi?
bu soruların cevaplarını alabilirsem çok mutlu olurum
ortopedist reply on Eylül 18th, 2008:
yırtık çıkarılmalıdır, aksi halde kireçlenme daha hızlı olacak ve ağrılarınız dayanılmaz olacaktır.
ortopedist reply on Eylül 18th, 2008:
yırtık çıkarılmalıdır, aksi halde kireçlenme daha hızlı olacak ve ağrılarınız dayanılmaz olacaktır.
merhaba doktor bey.
yasım 23 ve bundan 10 sene evvel kemik agrılarından dolayı ortopediste basvurdum ve agrılarımın sebebının romatizmal oldugunu soyledi.daha sonra fizik rehabilitasyona gittim vr fizikçi doktor bana iğne verdi ve yaklasık 18 yasına kadar kullanmamı onerdi bu işlemi yaklasık 5 sene boyunca devam ettirdim daha sonra tekrar muayeneye gittiğimde bana sadece asprin ve sandoz kullanmamı onerdi cunku kenımklerım yapısı bakımıyla zayıftılar.suan icin cok agrı hissetmiorum ama dizlerimde ve el ve ayak parmaklarımda egrımeler olusmus durumda acaba bunun hastalıkla bi ilgisi var mı yoksa farklı bir hastalıktan dolayımı ts ederim
ortopedist reply on Eylül 18th, 2008:
romatolog tarafından değerlendirilmelisiniz.
Ben 16 yaşındayım, ameliyat olmadan, günlük hayata devam ederek iyileşme sağlanabilir mi?
ortopedist reply on Ekim 5th, 2008:
evet
Tersanelerde boya enspektörü olarak çalışmaktayım. Yaşım 36. Mesleğim
gereği dar alanlarda (Gemi tankları) diz üstü ve sürekli eğilerek
çalışıyorum. Sağ dizimdeki ağrılı şikayetimin MRI incelemesinde iç
menisküs yırtığı olduğu tespit edildi. Bazen ağrılar dayanılmaz
oluyor. Antroskopi yöntemiyle operasyonla ilgili videolar izledim. Yırtık
dokular alınıyor. Benim sormak istediğim nokta, çalışma şartlarımdan
dolayı hareket kısıtlaması olur mu? Dizde daha sonra oluşabilecek riskler?
Futbol, masa tenisi ve fitnes ile ilgileniyorum. Bununla ilgili bir kısıtlama
olur mu?
admin reply on Mayıs 18th, 2008:
yukarıda anlatılanları okuduktan sonra aklınıza takılanları
tekrar sorabilirsiniz